Join Whatsapp Group
Join Now SMC પરિપત્રો નું સંકલન - શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિના વિવિધ પરિપત્ર.
મહત્વપૂર્ણ લિંક
શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ (SMC) ની પુનઃ રચના બાબત પરિપત્ર 23/5/2025 જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો.
મહત્વપૂર્ણ લિંક
SMC પરિપત્રો નું સંકલન - શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિના વિવિધ પરિપત્ર.
SMC એટલે શું? જાણો શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની રચના, સત્તા અને ગ્રાન્ટની સંપૂર્ણ માહિતી
પ્રસ્તાવના:
કોઈપણ ગામ કે શહેરના વિકાસનો પાયો તેની શાળા છે. સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓના વહીવટમાં પારદર્શિતા આવે અને બાળકોને શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ મળે તે હેતુથી 'શિક્ષણનો અધિકાર' (RTE-2009) અંતર્ગત SMC (School Management Committee) એટલે કે શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે. આ સમિતિ વાલીઓ અને શાળા વચ્ચેનો એક મજબૂત સેતુ છે.
આજના લેખમાં આપણે SMC ની રચના, તેના કાર્યો અને શાળાને મળતી ગ્રાન્ટ વિશે વિગતવાર માહિતી મેળવીશું.
1. SMC ની રચના કેવી રીતે થાય છે?
SMC એ માત્ર શિક્ષકોની કમિટી નથી, પરંતુ તેમાં સ્થાનિક લોકોનો સમાવેશ થાય છે:
* વાલીઓનું વર્ચસ્વ: સમિતિના કુલ સભ્યોમાંથી 75% સભ્યો વાલીઓ હોય છે.
* મહિલા પ્રતિનિધિત્વ: ઓછામાં ઓછી 50% મહિલા સભ્યો હોવી અનિવાર્ય છે.
* અન્ય સભ્યો: જેમાં મુખ્ય શિક્ષક (સચિવ તરીકે), સ્થાનિક પંચાયતના પ્રતિનિધિ અને શિક્ષણવિદનો સમાવેશ થાય છે.
* મુદત: આ સમિતિની રચના સામાન્ય રીતે દર બે વર્ષે કરવામાં આવે છે.
2. શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિના મુખ્ય કાર્યો
SMC માત્ર નામની કમિટી નથી, તેની પાસે ઘણી મહત્વની જવાબદારીઓ છે:
* શાળા વિકાસ યોજના (SDP): શાળાના ભૌતિક વિકાસ માટે 3 વર્ષનો પ્લાન તૈયાર કરવો.
* શિક્ષણ પર દેખરેખ: બાળકોને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે છે કે નહીં અને શિક્ષકો સમયસર આવે છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવી.
* મધ્યાહન ભોજન: બાળકોને અપાતા મધ્યાહન ભોજનની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા તપાસવી.
* નાણાકીય પારદર્શિતા: સરકાર તરફથી આવતી ગ્રાન્ટનો યોગ્ય હિસાબ રાખવો.
3. SMC ગ્રાન્ટની વિગત (Composite School Grant)
શાળાના નાના-મોટા ખર્ચ માટે સરકાર દ્વારા દર વર્ષે સીધી ગ્રાન્ટ SMC ના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. આ રકમ વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા મુજબ નક્કી થાય છે:
| વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા | વાર્ષિક અંદાજિત ગ્રાન્ટ |
|---|---|
| ૧ થી ૧૫ | ₹ ૧૨,૫૦૦ |
| ૧૬ થી ૧૦૦ | ₹ ૨૫,૦૦૦ |
| ૧૦૧ થી ૨૫૦ | ₹ ૫૦,૦૦૦ |
| ૨૫૧ થી ૧૦૦૦ | ₹ ૭૫,૦૦૦ |
| ૧૦૦૦ થી વધુ | ₹ ૧,૦૦,૦૦૦ |
નોંધ: આ ગ્રાન્ટનો ઉપયોગ શાળાની મરામત, શૌચાલય સફાઈ, પીવાનું પાણી અને સ્ટેશનરી જેવા કાર્યો માટે જ થઈ શકે છે.
4. વાલીઓ માટે SMC નું મહત્વ
ઘણીવાર વાલીઓને લાગે છે કે શાળામાં તેમનું કોઈ સ્થાન નથી, પણ RTE કાયદો વાલીઓને સત્તા આપે છે.
* SMC ના અધ્યક્ષ (Chairman) હંમેશા એક વાલી જ હોય છે.
* શાળાના બેંક ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા માટે અધ્યક્ષની સહી ફરજિયાત છે.
* આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે શાળાના વિકાસમાં ભ્રષ્ટાચાર ન થાય અને સ્થાનિક લોકોની જરૂરિયાત મુજબ કામ થાય.
નિષ્કર્ષ:
જો દરેક ગામ કે વિસ્તારની SMC જાગૃત બને, તો સરકારી શાળાઓ ખાનગી શાળાઓ કરતા પણ વધુ સારી સુવિધા આપી શકે છે. એક જવાબદાર વાલી તરીકે, તમારે તમારી શાળાની SMC મીટિંગમાં હાજર રહેવું જોઈએ અને શાળાના વિકાસમાં સહભાગી થવું જોઈએ.
તમને આ માહિતી કેવી લાગી? જો તમને કોઈ પ્રશ્ન હોય તો નીચે કોમેન્ટ બોક્સમાં જરૂર જણાવશો. આ લેખ અન્ય વાલીઓ અને ગ્રામજનો સાથે શેર કરો જેથી તેઓ પણ જાગૃત બને.
SMC પરિપત્રો નું સંકલન - શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિના વિવિધ પરિપત્ર.
